W porodzie można wyróżnić cztery charakterystyczne okresy. Jak one przebiegają?  

I okres

Początek porodu rozpoznaje się na podstawie czynności skurczowej macicy powodującej postęp porodu (skracanie i rozwieranie szyjki macicy). I okres porodu to okres liczony od pojawienia się pierwszych regularnych skurczów macicy powodujących rozwieranie szyjki macicy aż do jej pełnego rozwarcia, czyli do 10 cm. Można w nim wyróżnić trzy fazy: utajoną (do 2–3 cm rozwarcia), aktywną (3–7 cm) i przejściową (7–10 cm).

Co się wówczas dzieje? Szyjka skraca się aż do całkowitego zaniku i rozwiera się do 10 cm, a główka dziecka stopniowo obniża się w kanale rodnym. To proces, który potrzebuje czasu, braku pośpiechu, poganiania. Siła skurczów stopniowo narasta, pojawiają się też one coraz częściej. Pomiędzy nimi mama ma krótki czas na relaks. Mechanizmem porodowym steruje wydzielanie hormonów – oksytocyny, adrenaliny, endorfin i prolaktyny. Pojawienie się adrenaliny w I okresie porodu może osłabić, a nawet przerwać skurcze.

Na tym etapie porodu bardzo pomocny jest ruch - bujanie się na piłce, kucanie, kręcenie biodrami, pozycje wertykalne. Warto pamiętać, że mamy prawo do przyjmowania dowolnych pozycji na każdym etapie porodu. Pomocne może być także rozluźnianie mięśni, w tym mięśni twarzy i okolicy ust, w czym pomaga mruczenie, śpiewanie, krzyczenie.

Na etapie 7 cm może pojawić się tzw. faza przejściowa. Charakterystyczne jest dla niej to, że wiele rodzących czuje się wówczas u kresu sił i traci wiarę w swoje możliwości.

Postęp porodu jest oceniany na podstawie badania położniczego wewnętrznego i oceny czynności skurczowej. Zanim personel medyczny wykona badania i zabiegi, rodząca powinna wyrazić na nie zgodę. Według standardu opieki okołoporodowej kobieta już od samego początku ma prawo do podejmowania świadomych decyzji związanych z porodem.

I okres porodu trwa u pierworódki (czyli kobiety rodzącej po raz pierwszy) do ok. 12 godzin, a u wieloródki do ok. 7 godzin.

II okres porodu

II okres porodu to czas od pełnego rozwarcia szyjki macicy do urodzenia się dziecka. W tym okresie pojawia się silna, instynktowna potrzeba parcia.

Na tym etapie porodu także istotna jest aktywność i przyjmowanie dowolnych pozycji. Badania dowodzą, że pozycje wertykalne ułatwiają poród.

W II okresie porodu główka dziecka napiera na mięśnie dna miednicy, na krocze i z każdym skurczem będzie bliżej, by dostać się na zewnątrz. Rodząca powinna kierować się własną potrzebą parcia.

Parcie samoistne i pozycje wertykalne minimalizują napięcie mięśni dna miednicy, co w połączeniu ze spokojnym oddychaniem na wpływ na ochronę krocza. Standard opieki okołoporodowej wyraźnie określa, że nacięcie krocza należy stosować tylko w medycznie uzasadnionych przypadkach.

Jeżeli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają, bezpośrednio po narodzinach noworodek powinien być położony na brzuchu matki oraz osuszony i zabezpieczony przed utratą ciepła.

II okres porodu trwa u pierworódki do 2 godzin, a u wieloródki do 1 godziny.

III okres porodu

III okres porodu to czas od urodzenia się dziecka do urodzenia łożyska. Łożysko odkleja się samoistnie pod wpływem hormonów. Bardzo pomocny na tym etapie jest kontakt z dzieckiem skóra do skóry, który powoduje wydzielanie oksytocyny. Hormon ten powoduje skurcze macicy i pomaga w wypchnięciu łożyska. Po urodzeniu łożyska położna oceni jego stan i sprawdzi, czy jest kompletne. Jeżeli łożysko będzie niekompletne, konieczne będzie łyżeczkowanie jamy macicy. Pozostawienie jego resztek może nieść za sobą powikłania. Pępowina powinna zostać przecięta jałowymi narzędziami dopiero po ustaniu tętnienia. Ten etap porodu nie powinien przekroczyć 1 godziny.

Zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej nieprzerwany kontakt z matką skóra do skóry powinien być zapewniony bezpośrednio po narodzinach i powinien trwać co najmniej dwie godziny. Jeśli dziecko jest w dobrym stanie, to jego dokładne badanie, zmierzenie i zważenie może się odbyć po zakończeniu pierwszego karmienia.

IV okres porodu

IV okres porodu to dwugodzinna obserwacja w sali porodowej. W tym okresie opieka nad rodzącą obejmuje m.in. kontrolę i ocenę stanu ogólnego, stanu obkurczania mięśnia macicy i wielkości krwawienia z dróg rodnych, kontrolę stanu kanału rodnego, zaopatrzenie chirurgiczne ran w obrębie kanału rodnego i krocza. Mama powinna otrzymać również instrukcje w zakresie prawidłowego przystawiania dziecka do piersi i pomoc w karmieniu piersią oraz informacje na temat zasad postępowania w laktacji w pierwszej dobie połogu.

autor: Marta Mandżak-Matusek

Inne artykuły

Niemowlętom i małym dzieciom przygotowujemy posiłki lub też kupujemy go…
Ciąża to szczególny czas pod względem dbałości o swój stan zdrowia i…
Jakie sygnały będzie nam wysyłał organizm, że zbliżamy się do porodu?
Nawet ładnie zagojoną, estetyczną bliznę po cesarskim cięciu warto sko…