Ciąża to szczególny czas pod względem dbałości o swój stan zdrowia i jego monitorowania. Na ogół co miesiąc kobieta oczekująca na dziecko stawia się na wizycie u osoby prowadzącej ciążę wraz z wynikami przeprowadzonych badań. Jakie badania należy wykonać w czasie ciąży?

Szczegółowy wykaz wszystkich badań wraz z podziałem na poszczególne tygodnie ciąży został określony m.in. w standardzie opieki okołoporodowej. Na jego podstawie można regularnie sprawdzać, czy mamy za sobą wszystkie niezbędne badania pozwalające monitorować stan mamy i dziecka.

Już podczas pierwszych wizyt u osoby prowadzącej ciążę kobieta otrzymuje kartę ciąży. Jest ona uzupełniana na każdej wizycie i znajdują się w niej najistotniejsze informacje o przebiegu ciąży (wynik poszczególnych badań, pomiaru ciśnienia, waga, grupa krwi, tętno płodu, tydzień ciąży itd.). Kartę ciąży należy mieć zawsze przy sobie (np. w torebce), by w razie nagłej sytuacji (np. zasłabnięcia na ulicy) móc szybko udzielić kobiecie pomocy adekwatnej do jej obecnej sytuacji.

Pierwszy trymestr

Istotne ze względów formalnych jest to, by zostać objętą opieką lekarza lub położnej nie później niż od 10. tygodnia ciąży (odpowiednie zaświadczenie o tym będzie potrzebne m.in. do becikowego). Do tego czasu mama powinna mieć zrobione takie badania, jak: określenie grupy krwi i czynnika RH, przeciwciała odpornościowe, morfologia krwi, badanie ogólne moczu, badanie cytologiczne, badanie czystości pochwy, badanie stężenia glukozy we krwi na czczo, VDRL, badanie HIV i HCV, badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM) i różyczki.

Podczas wizyty mama powinna mieć także wykonany pomiar ciśnienia tętniczego krwi, określony wzrost i masę ciała, a także przeprowadzone badanie gruczołów sutkowych. Kobieta powinna być poinformowana o możliwości wykonania badań w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie. Są one przeprowadzane na przełomie pierwszego i drugiego trymestru. Pierwsze badanie ultrasonograficzne przewidziane jest na okres między 11. a 14. tygodniem ciąży.

Na początku ciąży dobrze jest również umówić się na wizytę u dentysty. Każdy stan zapalny może mieć negatywny wpływ na przebieg ciąży, dlatego warto mieć pod kontrolą stan jamy ustnej.

Drugi trymestr

W drugim trymestrze mama powinna mieć zrobione takie badania, jak: morfologia krwi, badanie ogólne moczu, badanie czystości pochwy, cytologia (jeżeli nie była wcześniej wykonana w czasie ciąży). Między 24. a 26. tygodniem ciąży powinna zostać skierowana na badanie stężenia glukozy we krwi. Dwukrotne oznaczenie stężenia glukozy – na czczo oraz po podaniu 75 g glukozy – oceni czy istnieje ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej. Ponadto w drugim trymestrze określa się przeciwciała anty-Rh u kobiet z Rh(-) oraz ponownie wykonuje się badanie w kierunku toksoplazmozy, jeżeli wynik w pierwszym trymestrze był ujemny.

Drugie badanie USG przewidziane jest między 21. a 26. tygodniem ciąży i jest to tzw. badanie połówkowe. Najprawdopodobniej na tym etapie rodzice będą mogli poznać już płeć dziecka.

Jeżeli osobą prowadzącą ciążę jest lekarz, to między 21–26 tygodniem ciąży powinien skierować mamę do położnej podstawowej opieki zdrowotnej celem objęcia opieką. Warto pamiętać, że od 21. tygodnia ciąży każdej kobiecie przysługują bezpłatne spotkania edukacyjne z położną raz w tygodniu, a od 32. tygodnia – dwa razy. Spotkania te pomagają w przygotowaniach do porodu, karmienia piersią i macierzyństwa. Aby w nich uczestniczyć, wystarczy złożyć deklarację wyboru położnej.

Trzeci trymestr

W trzecim trymestrze standardowo konieczna będzie morfologia krwi i badanie ogólne moczu. Między 27. a 32. tygodniem ciąży powinno określić się przeciwciała odpornościowe, a w przypadku wystąpienia wskazań powinna zostać podana globulina anty-D (28–32.tydzień ciąży). Czas między 27. a 32. Jest zarezerwowany także na kolejne badanie USG. U kobiet, które nie miały wcześniej robionej cytologii, powinno się ją wykonać.

W okresie między 33. a 37. tygodniem ciąży poza morfologią i badaniem moczu, mama powinna mieć również ponownie wykonane badanie w kierunku HIV oraz antygen HBs. W tym czasie powinno się także wykonać posiew z przedsionka pochwy i okolic odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących (tzw. GBS). Lekarz/położna może także skierować na badanie w kierunku kiły (VDRL) oraz wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV).

Do tego poza standardową oceną ciśnienia tętniczego krwi czy pomiaru masy ciała, określone zostaną również: wymiary miednicy, ocena czynności serca płodu, ocena aktywności płodu. Osoba prowadząca ciążę powinna także zbadać gruczoły sutkowe.

Pod koniec ciąży, między 38. a 39. tygodniem ponownie powinno się wykonać morfologię krwi i badanie ogólne moczu. Po upływie 40. tygodnia mama powinna być badana co 2–3 dni. Powinno zostać wówczas wykonane badanie USG oraz KTG.

Zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej po 41. tygodniu ciąży powinno się otrzymać skierowanie do hospitalizacji.

Warto wiedzieć

Zgodnie z prawem osobą prowadzącą ciążę może być zarówno lekarz, jak i położna. Od stycznia 2017 roku możliwe jest prowadzenie ciąży przez położną w ramach NFZ. Jeżeli kobieta jest pod opieką położnej, powinna ona skierować ją na konsultację lekarską do 10. tygodnia ciąży, między 33. a 37. oraz między 38. a 39. tygodniem ciąży.

Jeżeli wyniki badań wskazują na możliwość wystąpienia powikłań, osoba sprawująca opiekę może zlecić wykonanie dodatkowych badań.

autor: Marta Mandżak-Matusek

Inne artykuły

Choroba dziecka spędza sen z powiek rodziców. Szczególnie, jeśli chorob…
Niemowlętom i małym dzieciom przygotowujemy posiłki lub też kupujemy go…
Jakie sygnały będzie nam wysyłał organizm, że zbliżamy się do porodu?
Nawet ładnie zagojoną, estetyczną bliznę po cesarskim cięciu warto sko…